توکسوپلاسموز(Toxoplasmosis) یک بیماری انگلی شایع با عامل توکسوپلاسما گوندی (Toxoplasma gondii) است. بسیاری از حیوانات خون گرم شامل حیوانات خانگی، حیوانات مزرعه، پرندگان و انسان ها می توانند به T. gondii آلوده شوند.

 گربه ها میزبان قطعی انگل توکسوپلاسما گوندی هستند، و انگل چرخه زندگی خود را در گربه ها تکمیل می کند. این بدان معنی است که آنها تنها حیواناتی هستند که اووسیت انگل را (شکل مقاوم انگلی است که در محیط بیش از یک سال زنده می ماند)، از طریق مدفوع خود دفع می کنند، و سایر گونه های حیوانی را به این روش آلوده می کنند.

 قابل توجه است که این بیماری از طریق مدفوع گربه به انسان قابل انتقال است. توکسوپلاسموز یک بیماری مشترک به حساب می آید. انگل تک سلولی توکسوپلاسما گوندی در گوشت خام و خاک باغچه یافت می شود.

انتقال توکسوپلاسما گوندی به انسان:

به طور معمول انسان ها توسط غذای آلوده  به T. gondii آلوده می شوند. اگر گاو وگوسفندهای که در چمنزارها و یا از غذاهای  آلوده به مدفوع گربه مبتلا به توکسوپلاسما گوندی تغذیه کنند. در نهایت اگر گوشت آلوده (به طور معمول گوشت گوسفند و گاو) به اندازه کافی پخته نشده باشد و یا اقدامات بهداشتی مناسب در هنگام دست زدن به گوشت انجام نشود، انسان ها می توانند به T. gondii آلوده شوند.

• در مصرف شیر خام و غیر پاستوریزه (از جمله شیر بز) دیده شده است.
• دست زدن یا مصرف میوه یا سبزی های شسته نشده که ممکن است با خاک حاوی ائوسیست های عفونی آلوده باشد.
• انتقال مستقیم  از زن حامله به کودک در دوران بارداری

نشانه های بیماری توکسوپلاسما گوندی  در انسان شامل علائم خفیف آنفولانزا مانند تب، درد خفیف و بزرگ شدن غدد لنفاوی برای مدت کوتاهی است و درمان با آنتی بیوتیک به طور کلی ضروری نیست.

زنان باردار و افراد مبتلا به کمبود ایمنی در معرض خطر بیشتری برای توکسوپلاسموز هستند. توکسوپلاسموز در این بیماران می‌تواند با علایم شدید نورولوژیک، تشنج، فلج، کما و مرگ (با وجود درمان مناسب)، همراه باشد.

مراقب زنان باردار باشید!. اگر مادر در طول سه ماهه اول بارداری خود به  T. gondii آلوده شود، این عفونت می تواند باعث مرگ جنین، بیماری چشم یا بیماری عصبی شود.

علت های رایج توکسوپلاسموز گربه:

• تماس مستقیم با انگل در محیط بیرون از خانه
• خوردن گوشت خام آلوده به T. gondii
• شکار و خوردن پستانداران کوچک آلوده مثل موش
• خراش توسط یک گربه آلوده
• خوردن آب آلوده به T. gondii
• به اشتراک گذاری جعبه بستر با گربه آلوده

اغلب گربه ها زمانی که موش های آلوده، پرندگان و دیگر حیوانات کوچک را شکار می کنند، به توکسوپلاسما گوندی آلوده می‌شوند. احتمالا منبع عفونت در گربه های که فقط در محیط خانه قرار دارند، گوشت های خام و نیمه پخته است.

گربه های با سیستم ایمنی ضعیف (مانند ویروس لوسمی ، ویروس ایدز و یا پرتونتیت عفونی) و بچه گربه های جوان بیشترین حساسیت به توکسوپلاسموز را دارند.

• آشنایی با بیماری لوسمی گربه سانان- کلیک کنید.
• آشنایی با بیماری ایدز گربه سانان- کلیک کنید.
• آشنایی با پریتونیت عفونی گربه سانان- کلیک کنید.

هر دو شکل حاد و مزمن توکسوپلاسموز وجود دارد، فرم مزمن معمولا و بدون علائم بالینی است و شکل حاد علائم بیشتری دارد. علایم توکسوپلاسموز در بچه گربه های داخل رحم شدید است. اکثر بچه گربه هایآلوده مرگ زود رس دارند، و آنهایی که باقی می‌مانند، علایمی مثل عدم اشتها، تب، گلودرد و زردی را نشان می دهند.

علایم توکسوپلاسموز در گربه ها:

شایع ترین علائم توکسوپلاسموز عبارتند از تب، از دست دادن اشتها و ضعف. علائم دیگر بسته به اینکه آیا عفونت حاد یا مزمن است و محل انگل در بدن (روده ها، ریه، کبد، سیستم عصبی و چشم ها) رخ می دهد. بیشتر گربه های بالغ آلوده، به نظر سالم هستند.

• تب
• خستگی و بی حالی
• اسهال و استفراغ
• از دست دادن اشتها
• کاهش وزن
• درد شکمی
• سختی در خوردن و بلع
• التهاب چشم ها ( یووئیت، رتنیت و کراتیت)
• غیر طبیعی شدن مردمک چشم
• کوری چشم
• تغیرات رفتاری
• چرخش به دور خود
• گربه سرش را به دیوار فشار می دهد.
• فلج شدن گربه
• تکان دادن گوش
• لرزش
• تشنج
• از دست دادن کنترل ادرار و دفع مدفوع
• از دست دادن تعادل
• حساس شدن به لمس
• درد عضلانی
• هپاتیت (بیماری کبد) باعث ایجاد زردی می شود.
• بزرگ شدن گره های لنفاوی
• پنومونی، سرفه و سختی در تنفس

تشخیص توکسوپلاسموز در گربه ها:

توکسوپلاسموز معمولا براساس تاریخچه گربه، علائم بیماری و نتایج آزمایشگاهی تشخیص داده می شود. آزمایش خون و اندازه گیری دو نوع آنتی بادی T. gondii در خون (IgG وIgM )، می تواند به تشخیص توکسوپلاسموز کمک کند.

• سطح بالایی از آنتی بادی IgG در یک گربه سالم نشان می دهد که گربه قبلا آلوده شده است و به احتمال زیاد ایمن شده  و ائوسیست ها  را دفع نمی کند. (این گربه ها دیگر منبع عفونت برای میزبان های دیگر نیستند). – آنتی بادی IgG در عرض دو تا چهار هفته پس از عفونت افزایش می یابد و ممکن است برای یک سال تمام باقی بماند.
• سطح بالایی از آنتی بادی IgM، یک عفونت فعال را نشان می دهد. ، زیرا این آنتی بادی در عرض یک هفته بعد از عفونت افزایش می یابد و ممکن است به مدت سه ماه افزایش یابد.
• عدم وجود هر گونه آنتی بادی T. gondii در یک گربه به ظاهر سالم، نشان دهنده این است که گربه مشکوک به عفونت است و اووسیت ها را تا دو هفته پس از آلودگی شاید دفع کند.

سایر روش های تشخیصی توکسوپلاسموز:

گربه های آلوده ممکن است که لکوپنی، نوتروپنی و لنفوپنی را در شمارش کامل خون خود نشان دهند. آنزیم های کبدی ALT (آلانین آمینوترانسفراز) و AST (آسپارتات آمینوترانسفراز) بالا است. علاوه بر این، سطح آلبومین خون کاهش(هیپوآلبومینمی) می‌یابد. ممکن است بررسی ادرار، سطح غیرطبیعی پروتئین و بیلی روبین را نشان دهد.

تشخیص اووسیت های توکسوپلاسما گوندی در مدفوع یک روش قابل اعتماد تشخیص نیست، زیرا شبیه به برخی از انگل های دیگر هستند. علاوه بر این، گربه ها فقط یک دوره کوتاه مدت oocysts را دفع می کنند و اغلب اووسیت ها وقتی که علائم بیماری ظاهر می شوند، از طریق مدفوع دفع می شوند.

یک تشخیص قطعی به بررسی میکروسکوپی نمونه های بافتی( مایع ریه و مغزی نخاعی) برای تشخیص تغییرات بافتی و حضور تاکی زوایت های انگل، نیاز دارد.

درمان توکسوپلاسموز در گربه ها:

در حال حاضر هیچ واکسنی برای T. gondii وجود ندارد، اما اگر بیماری در اوایل تشخیص داده شود، درمان می تواند موثر باشد. درمان باید بلافاصله بعد از تشخیص شروع شود و برای چند روز پس از آنکه علائم ناپدید شد، ادامه پیدا کند.

درمان معمولا شامل یک دوره آنتی بیوتیک (کلیندامایسین) همراه با کورتیکواستروئیدها و مایع تراپی است. اگر بهبود بالینی در دو تا سه روز بعد از درمان دیده نشود، تشخیص توکسوپلاسموز ممکن است مورد سوال قرار گیرد.

پیش آگهی درمان بیماری بستگی به اندام ها یا سیستم های تحت تاثیر، زمان عفونت و پاسخ های اولیه به درمان است. به طور کلی، گربه های با علائم چشمی و سیتم عصبی به آرامی به درمان پاسخ می دهند، اما اگر علائم بالینی آنها بین ۲-۳ روز از شروع درمان بهبود پیدا کند، هنوز هم پیش بینی های مطلوبتری دارند. پیش آگهی برای گربه های که توکسوپلاسموز بر کبد یا ریه آنها تأثیر می گذارد، معمولا ضعیف است.

توصیه های مهم برای صاحبان گربه:

• گربه خود را در داخل خانه نگهدارید – اجازه ندهید که گربه شما جوندگان و پرندگان را شکار کند.
• گربه های خود را گوشت پخته تغذیه کنید – از غذاهای خام اجتناب کنید.
• بستر گربه را با دقت تمیز و در صورت امکان آن را عوض کنید. بستر آلوده را در یک کیسه زباله قرار دهید.
• موهای اطراف مقعد گربه را کوتاه کنید، دقت کنید که آلودگی مدفوع گربه در این ناحیه به موها نچسبیده باشد.
• گربه را به طور منظم حمام  کنید.
• گربه را در انجام گرومینگ کمک کنید، به ویژه اگر گربه شما اضافه وزن دارد و تنبل است.
• در هنگام نظافت بستر گربه، دستکش، شستشوی و ضدعفونی دستای خودتان فراموش نشود.

سایت دامپزشکی دکتر مبین