طحال گربه به شکل زبان و در سمت چپ معده گربه ها قرار دارد. با این حال، محل دقیق طحال ثابت نیست. بسته به اندازه و شکل آن و اندازه ارگان های اطراف، طحال می تواند در اطراف شکم حرکت کند و به سمت راست بدن گربه حرکت کند. رنگ طحال قرمز تیره است و با یک کپسول فیبری ضخیم پوشانده شده است.

 طحال دارای وظایفی است:

• تولید گلبول های قرمز: طحال یکی از محل مهم در تولید گلبول های قرمز است.
• ذخیره سازی گلبول های قرمز: طحال دارای مقدار مناسبی از خون است. اگر بدن ناگهان نیاز به گلبول قرمز داشته باشد، طحال منقبض می شود و سلول های قرمز خون را در جریان خون آزاد می کند.
• تصفیه خون: سلول های قدیمی یا غیر طبیعی خون را از گردش خارج می کند.
• پاسخ ایمنی: باکتری ها، پروتئین های خارجی و سایر میکروب ها را در تله می اندازد و آنها را به سلول های سیستم ایمنی بدن معرفی می کند.

وجود طحال ضروری نیست!

اگرچه طحال ارگانی ضروری برای ادامه حیات نیست، ولی بزرگ شدن طحال (Splenomegaly) ممکن است نشانه بیماری جدی یا مزمن باشد که به مراقبت دامپزشکی نیاز دارد. اختلالات طحال در سگ بسیار شایع تر از گربه است.

اختلالات طحال به طور کلی به صورت اولیه یا ثانویه دسته بندی می شود:

اولیه: به خود طحال و عملکرد آن بستگی دارد.

ثانویه: طحال به صورت سیستمیک تحت تاثیر قرار می گیرد، و بیماری در جای دیگری اتفاق افتاده است.

به دنبال التهاب و نفوذ سلول های غیر طبیعی در طحال، به صورت اولیه طحال بزرگ می شود. شرایط اولیه که باعث بزرگ شدن طحال می شود، معمولا به عملکرد طحال بستگی دارد، مانند فیلتر کردن خون یا سنتز کردن آنتی بادی ها در بدن گربه.

به طور معمول اسپلنومگالی به صورت ثانویه است، و به طور مستقیم به طحال بستگی ندارد، بلکه علامت یک بیماری با منشاء غیر طحال است. این عارضه در همه نژادها و جنس ها اتفاق می افتد.

اشکال اسپلنومگالی، طحال به دو صورت بزرگ می شود:

• شکل لوکال یا نامتقارن: بعضی نقاط طحال بزرگ شده است. بیشتر در سگ ها شایع است.
• به صورت عمومی یا منتشر: طحال یکدست بزرگ می شود. این فرم در گربه ها بیشتر شایع است.

علائم بزرگ شدن طحال در گربه ها:

• عدم اشتها
• کاهش وزن
•  بزرگ شدن گره های لنفاوی
• بزرگ شدن شکم گربه
• اسهال
•  استفراغ
• شکم درد گربه
• حساس شدن ناحیه شکم در هنگام لمس آن
• بی حالی، ضعف و کاهش فعالیت های بدنی
• کلاپس و غش کردن گربه

علت اسپلنومگالی در گربه ها:

• التهاب طحال با سلول های سرطانی، شایع ترین علت اسپلنومگالی در گربه ها است؛ سرطان ماست سل ها، همانژیوسارکوم و لنفوسارکوم
• ضربه و تروما به شکم گربه
• نارسایی قلب
• کرم قلب
• بیماری التهابی روده (IBD)
• اختلالات عفونی، مانند پریتونیت عفونی گربه سانان
• سرطان، مانند ویروس لوسمی گربه ها
• عفونت های باکتریایی
• اختلالات ایمنی، مانند لوسمی گربه ها
• تورشن یا پیچ خوردگی طحال
• عفونتهای قارچی، مانند هیستوپلاسموز

تشخیص بزرگ بودن طحال در گربه ها:

• اخذ سابقه
• معاینه فیزیکی و لمس دقیق شکم گربه از نظر وجود توده های شکمی
• آزمایش خون ( کاهش هموگلوبین و افزایش گلبول های سفید) و ادرار
• سونوگرافی و سی تی اسکن
• آسپیراسیون از کبد توسط سوزن و بررسی سلول های کبد
• جراحی اکتشافی

درمان اسپلنومگالی در گربه ها:

• تجویز ضد التهاب
• تجویز آنتی بیوتیک در صورت عفونت
• مکمل های آهن و ب ۱۲ در صورت کم خونی
• تجویز ضد قارچ خوراکی در صورت عفونت های قارچی سیستمیک
• شیمی درمانی در صورت سرطان
• انجام جراحی جهت برداشت تومور، قسمتی از طحال و یا کل طحال (اسپلنکتومی)

سایت دامپزشکی دکتر مبین